EU AI Act uyum hazırlığı: Türk şirketleri için yol haritası
AB pazarına yapay zekâ içeren ürün veya hizmet sunuyor ya da AB’li müşterilerinizin yapay zekâ sistemlerine bileşen sağlıyorsanız, EU AI Act sizi de etkileyebilir. Kapsamınızı netleştiriyor ve hazırlığı yönetim sistemi yaklaşımıyla kuruyoruz.
EU AI Act (AB 2024/1689), yapay zekâ sistemlerini risk seviyesine göre sınıflandıran ve sağlayıcılar ile kullanıcılar için yükümlülükler getiren AB düzenlemesidir. AB pazarına yapay zekâ sistemi sunan veya çıktısı AB’de kullanılan AB dışı şirketler de kapsama girebilir. Bazı yükümlülükler uygulanmaya başlamıştır; yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülüklerin takvimi ise AB’de 2026’da kabul edilen Dijital Omnibus düzenlemesiyle ertelenmiştir. Hazırlık için ilk adım kapsam ve risk sınıflandırmasıdır.
Türk şirketleri hangi durumlarda etkilenir?
- AB pazarında yapay zekâ içeren bir ürün veya hizmet sunuyorsanız,
- Geliştirdiğiniz yapay zekâ sisteminin çıktısı AB’de kullanılıyorsa,
- AB’li bir müşterinin yapay zekâ sistemine bileşen, model veya veri sağlıyorsanız,
- AB’de iştiraki olan bir grup şirketiyseniz,
kapsam analizi yapmanız gerekir. Kapsama girip girmediğiniz ve hangi rolde (sağlayıcı, kullanıcı, ithalatçı, dağıtıcı) bulunduğunuz yükümlülüklerinizi belirler.
EU AI Act’in risk temelli yaklaşımı
Yasaklı uygulamalar
Kabul edilemez risk taşıdığı değerlendirilen belirli yapay zekâ uygulamaları.
Yüksek riskli sistemler
Ek yükümlülüklere tabi alanlar; risk yönetimi, veri yönetişimi, kayıt ve insan gözetimi gibi.
Şeffaflık yükümlülükleri
Kullanıcının yapay zekâ ile etkileşimde olduğunu bilmesi gereken durumlar.
Genel amaçlı modeller
Genel amaçlı yapay zekâ modeli sağlayıcılarına yönelik özel yükümlülükler.
Düşük risk
Gönüllü davranış kuralları ve iyi uygulamaların teşvik edildiği kullanımlar.
Yapay zekâ okuryazarlığı
Yapay zekâ sistemlerini kullanan personelin yeterli bilgiye sahip olmasına yönelik beklenti.
Hazırlık beş adımda ilerler.
Envanter
Yapay zekâ sistemleri, rolleriniz ve AB ile bağlantıları çıkarılır.
Sınıflandırma
Her sistem risk sınıfına ve sizin rolünüze göre değerlendirilir.
Boşluk analizi
Mevcut süreçler ilgili yükümlülüklerle karşılaştırılır.
Yönetim sistemi
Kontroller ISO/IEC 42001 yapısı içinde kurulur ve dokümante edilir.
Eğitim ve izleme
Okuryazarlık eğitimi verilir; takvim ve değişiklikler izlenir.
EU AI Act hakkında sık sorulanlar
EU AI Act Türk şirketlerini kapsar mı?
AB pazarına yapay zekâ sistemi sunan veya sisteminin çıktısı AB’de kullanılan AB dışı şirketler de kapsama girebilir. Kapsam, şirketin rolüne ve sistemin kullanımına göre değerlendirilmelidir.
ISO 42001, EU AI Act uyumu sağlar mı?
ISO/IEC 42001 tek başına yasal uyum anlamına gelmez; ancak risk yönetimi, dokümantasyon, insan gözetimi ve izleme gibi birçok beklentiyi karşılamak için yapılandırılmış bir yönetim sistemi zemini sağlar.
Yükümlülükler ne zaman uygulanıyor?
Düzenleme 2024’te yürürlüğe girmiş ve yükümlülükler kademeli bir takvimle uygulanmaya başlamıştır. Yüksek riskli sistemlere ilişkin bazı tarihler 2026’da kabul edilen Dijital Omnibus düzenlemesiyle ertelenmiştir; güncel takvimi resmî kaynaklardan kontrol etmenizi öneririz.
Hazırlığa nereden başlamalıyız?
Yapay zekâ sistemlerinizin envanterini çıkarıp her biri için rolünüzü ve risk sınıfını belirlemek ilk adımdır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş değildir; düzenlemenin size uygulanması için güncel resmî metin ve hukuk danışmanınızın görüşü esas alınmalıdır.
EU AI Act kapsamınızı netleştirelim.
Yapay zekâ sistemlerinizi ve AB bağlantınızı kısa bir ön görüşmede birlikte değerlendirelim.